De schijf van vijf is vernieuwd. Zuivel heeft een belangrijke plek in de schijf van vijf van het Voedingscentrum. Waarom? Het is een bron van belangrijke voedingsstoffen en met een dagelijkse portie zuivel verklein je de kans op chronische ziekten. Het advies: elke dag drie tot vier porties (150 ml) zuivel.
Zuivel in de vernieuwde schijf van vijf
Advies over melk en melkproducten
Het vernieuwde advies van het Voedingscentrum over zuivel en zuivelproducten is:
- Magere en halfvolle melk en melkproducten (zuivel) zoals 30+ kaas, magere en halfvolle yoghurt en karnemelk passen in Nederland in een gezond voedingspatroon.
- Het nemen van enkele porties zuivel per dag hangt samen met een lagere kans op chronische ziekten. Zuivel staat daarom in de Schijf van Vijf.
- Melk en melkproducten leveren veel goede voedingsstoffen, zoals eiwitten, calcium en vitamine B2 en B12. Het vet in melk bevat wel veel verzadigde vetzuren. Kies daarom voor magere en halfvolle melkproducten.
- Voor duurzaamheid rondom melk(producten) kun je letten op de volgende keurmerken: EKO-NL 3 sterren, Demeter, Europees biologisch en Beter Leven keurmerk.
Nederland zuivelland
Nederland is een echt zuivelland. We hebben grote lappen grond waar alleen maar gras wil groeien. Vandaar dat wij als ondernemende Hollanders daar koeien laten grazen. Die maken van dat gras namelijk een soort powerfood: melk. Dat zit vol voedingsstoffen, zoals eiwitten, calcium en vitamine B12 (dat verder alleen in vlees zit).
Melk in de nieuwe schijf van vijf
Logisch dus dat zo’n oer-Hollands product als melk in de schijf van vijf staat, zou je denken. Maar zo vanzelfsprekend is dat niet. Het Voedingscentrum kijkt bij het samenstellen van de schijf van vijf naar de Richtlijnen Goede Voeding van de Gezondheidsraad. Die keek niet zo zeer naar alle ‘goede stofjes’ in de melk, maar legde alle wetenschappelijke onderzoeken over zuivel naast elkaar, keek vooral naar de gezondheidseffecten en dit keer ook naar duurzaamheidseffecten. Zo raadt het Voedingscentrum aan om af te wisselen tussen dierlijk en plantaardig, met melk, yoghurt, kwark, kaas en verrijkte sojadrink- en gurt. Verrijkt betekent dat er vitamine B12, vitamine B2 en calcium aan is toegevoegd.
Advies: 3 tot 4 porties zuivel per dag
Dus: naast genoeg groente, fruit, volkoren producten, noten, bonen en een beetje vlees of vis is het advies om elke dag drie tot vier porties (150 ml) zuivel per dag te nemen.
Hoeveel is een portie?
Hoeveel is een portie melk of zuivel? Volgens het Voedingscentrum is dat 150 ml of 150 gram (een klein glas of een klein schaaltje). Een portie kaas is 40 gram. Een voorgesneden plakje kaas is trouwens vaak al 30 gram.
Zuivel zonder suiker
Alle zuivel binnen de schijf van vijf is zuivel zonder toegevoegde suiker. Dus die lekkere toetjes, slagroom, vla en yoghurt of kwark met vruchten (en suiker) kun je beter wat minder vaak eten, is het advies.
Het hele advies van Voedingscentrum naast zuivel
Alle schijf van vijf-adviezen naast zuivel zijn, kort samengevat:
- Neem veel groente en fruit, vooral klimaatvriendelijk
- Kies voor volkoren en wissel af met aardappelen
- Ga voor kraanwater, thee en koffie zonder suiker
- Gebruik smeerbare of vloeibare vetten en oliën
- Eet elke dag een handje ongezouten noten
Comments
Heldere uitleg over de plek van melk in de Schijf van Vijf. Het klopt dat de Gezondheidsraad in de Richtlijnen goede voeding geen onderscheid maakt tussen volle zuivel en magere varianten. Maar naast de Richtlijnen goede voeding geeft de Gezondheidsraad ook adviezen over de voedingsnormen. Op https://www.gezondheidsraad.nl/nl/nieuws/tijdelijke-voedingsnormen geeft de Gezondheidsraad aan welke voedingsnormen zij tijdelijk adviseren, zolang zij bezig zijn met een evaluatie van deze voedingsnormen. De norm voor verzadigd vet valt hier ook onder.
Voordat wij begonnen met de berekeningen aan de adviezen voor de nieuwe Schijf van Vijf hebben wij aan de Gezondheidsraad gemeld dat we ervanuit gaan dat de norm voor verzadigd vet nog geldt en dat we die zouden gaan gebruiken. Zij hebben niet gezegd dat de norm voor verzadigd vet vervallen is. Daarna hebben wij aan verschillende voedingswetenschappers de vraag voorgelegd of wij moesten rekenen met de norm voor verzadigd vet en op basis daarvan criteria stellen. Zij hebben ons geadviseerd dit wél te doen.
Deze wetenschappers weten hoe moeilijk het is om goede trials te doen, weten wat de beperkingen van observationele studies zijn en weten ook hoe groot de invloed van statistiek kan zijn. We hebben de ‘beste stuurlui op zee’ om advies gevraagd.
We zijn overigens niet de enige die de norm voor verzadigd vet nu hanteren, de EFSA en de Nordic en recente Engelse en Amerikaanse richtlijnen hanteren deze ook nog steeds.
Mocht de EFSA of de Gezondheidsraad met een andere norm komen of melden dat de norm voor verzadigd vet is vervallen nemen we dat over, want wij baseren ons advies op hun richtlijnen.
En als laatste: je mag van ons volle melkproducten, wij geven adviezen. Nu is het hopelijk in ieder geval duidelijk waarom we dit advies hanteren.
Vriendelijke groet,
Bram, webredactie Voedingscentrum