Koorts bij koeien is vaak een van de eerste signalen dat er iets mis is met de gezondheid. Tot nu toe betekende het vaststellen van koorts meestal: koe vastzetten, rectaal temperaturen en handmatig controleren. Dat kan stressvol zijn voor het dier. Een nieuwe ontwikkeling kan dat veranderen: onderzoekers hebben een AI-systeem ontwikkeld dat de temperatuur van koeien automatisch meet met camera’s. Wat betekent dit voor de manier waarop koorts bij koeien wordt herkend en behandeld?
Koorts bij koeien sneller opgespoord met AI
Camera’s en AI meten lichaamstemperatuur van koeien
Onderzoekers hebben een systeem ontwikkeld dat met behulp van gewone camera’s en warmtecamera’s continu de temperatuur van koeien kan meten. Het systeem, CattleFever genoemd, maakt gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) om op camerabeelden automatisch specifieke punten op de kop van een koe te herkennen, zoals rond de ogen en de neus. Dit zijn plekken waar de lichaamstemperatuur het meest betrouwbaar is af te lezen.
Op basis van duizenden beelden, waarbij de echte lichaamstemperatuur van de koeien bekend was, is het algoritme getraind om de kerntemperatuur nauwkeurig te berekenen. Uit het onderzoek blijkt dat deze methode een zeer kleine foutmarge heeft en zelfs nauwkeuriger kan zijn dan traditionele rekenmethodes. Het grote voordeel: de temperatuur van koeien kan continu en zonder fysiek contact worden gemonitord, waardoor koorts bij koeien mogelijk veel eerder wordt ontdekt.
Wat is een normale temperatuur van een koe?
Om te begrijpen wanneer er sprake is van koorts bij koeien, is het belangrijk om te weten wat normaal is. Een gezonde volwassen koe heeft doorgaans een lichaamstemperatuur tussen de 38,0 en 39,0 graden Celsius. Bij kalveren ligt die temperatuur iets hoger; tot ongeveer 39,2 graden Celsius kan nog normaal zijn.
Wanneer heeft een koe koorts?
Komt de lichaamstemperatuur van een koe boven de 39,2 graden, dan spreken dierenartsen van koorts. Dat kan wijzen op verschillende gezondheidsproblemen, zoals een infectie, een uierontsteking (mastitis), problemen met de baarmoeder of andere inwendige ontstekingen. Temperatuur is daarom een van de belangrijkste eerste indicatoren bij het beoordelen of een koe ziek is.
Koorts bij koeien: signaal, geen diagnose
Koorts bij koeien is geen ziekte op zich, maar een alarmsignaal. Naast een verhoogde temperatuur letten melkveehouders en dierenartsen ook op andere tekenen: minder eetlust, minder melkproductie, afwijkende mest, kreupelheid of veranderingen aan de uier of melk.
Juist omdat koorts vaak een van de eerste meetbare signalen is, kan vroege detectie helpen om sneller in te grijpen. Dat is niet alleen gunstig voor het welzijn van de koe, maar ook voor het herstel. Hoe eerder een zieke koe wordt behandeld, hoe kleiner de kans op complicaties en hoe sneller zij weer gezond wordt.
Wat gebeurt er met zieke koeien in de melkveehouderij?
Er bestaat bij consumenten soms het idee dat zieke koeien ‘gewoon doorlopen’ in het melkproces, maar dat klopt niet. Zodra een koe ziek is of wordt behandeld met medicijnen, gelden er strikte regels. Melk van zieke koeien wordt apart gehouden en mag niet worden geleverd aan de zuivelfabriek. Die melk wordt vernietigd en komt dus niet in de voedselketen terecht.
Krijgt een koe bijvoorbeeld antibiotica, dan geldt er een verplichte wachttijd. Pas als die periode voorbij is en de melk weer volledig vrij is van medicijnresten, mag de melk weer worden geleverd. Hierop wordt streng gecontroleerd, onder andere door zuivelbedrijven en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).
Zieke koeien krijgen daarnaast extra zorg, vaak in overleg met een dierenarts. Iedere melkveehouder werkt met een bedrijfsgezondheids- en bedrijfsbehandelplan, waarin precies staat wat te doen bij ziekte en hoe preventie is geregeld.
Minder stress, betere zorg door technologie?
De inzet van AI-camera’s om koorts bij koeien te meten past in een bredere ontwikkeling van ‘smart farming’. Door dieren continu en op afstand te monitoren, kan ziekte eerder worden gesignaleerd zonder extra stress voor het dier. Een koe hoeft niet meer apart te worden gezet alleen om haar temperatuur te meten.
Dat betekent niet dat technologie de boer of dierenarts vervangt. Het systeem is vooral een hulpmiddel: een extra paar ogen dat helpt om afwijkingen sneller op te merken. De uiteindelijke beoordeling en behandeling blijven mensenwerk.
Misverstand: technologie is er alleen voor productieverhoging
Een veelgehoord misverstand is dat dit soort technologie vooral bedoeld is om de melkproductie te maximaliseren. In de praktijk hangen gezondheid, welzijn en productie echter nauw samen. Een koe die zich goed voelt en niet ziek is, geeft vanzelf beter melk. Vroege opsporing van koorts bij koeien draagt dus zowel bij aan dierenwelzijn als aan voedselveiligheid.
