Het nieuwe EAT-Lancet 2.0 rapport stippelt een route naar een gezonder en duurzamer voedselsysteem voor iedereen. De belangrijkste boodschap? We moeten met z’n allen meer plantaardig gaan eten. Maar waarom en hoe dan precies? We zetten de feiten op een rij en waarom zuivel een sleutelrol speelt in het voedingspatroon van de toekomst.
EAT-Lancet 2.0: zuivel belangrijk in duurzaam voedingspatroon
Wat is EAT-Lancet 2.0 precies?
Het EAT-Lancet 2.0 rapport is een grote update van een belangrijk onderzoek uit 2019. Meer dan 70 wetenschappers van over de hele wereld hebben samen gekeken hoe we als wereldbevolking gezonder en duurzamer kunnen eten. Die update was nodig omdat de wereld sinds 2019 flink is veranderd. Een pandemie, stijgende voedselprijzen en steeds duidelijkere klimaateffecten maken de noodzaak voor een voedseltransformatie urgenter dan ooit.
Het rapport bouwt voort op drie belangrijke pijlers:
- Gezondheid: De commissie stelt dat ongezonde diëten wereldwijd een groter gezondheidsrisico vormen dan alcohol, drugs, tabak en onveilige seks bij elkaar. Een verschuiving naar een gezonder dieet kan miljoenen vroegtijdige sterfgevallen per jaar voorkomen.
- Duurzaamheid: Ons huidige voedselsysteem is verantwoordelijk voor ongeveer 30% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen en vraagt te veel van onze planeet.
- Rechtvaardigheid: Dit is een nieuw punt. Het rapport legt de oneerlijke verdeling bloot: de rijkste 30% van de wereldbevolking veroorzaakt 70% van de voedselgerelateerde milieuschade. De experts pleiten niet alleen voor duurzaamheid, maar ook voor eerlijke lonen en universele toegang tot gezond voedsel voor iedereen.
Wat is het Planetary Health Diet?
De kern van het advies is het ‘Planetary Health Diet’. Dit wordt omschreven als een “cultureel aanpasbaar, ‘plant-rich’ dieet”. Denk aan de traditionele Mediterrane keuken: rijk aan groenten, fruit, volle granen en peulvruchten.
Het rapport geeft ook concrete richtlijnen voor een wereldwijd gemiddelde. Voor zuivel (melkproducten) stelt het een gemiddelde inname voor van 250 gram per dag. Belangrijk detail: ze geven hierbij een hele brede ‘range’ aan van 0 tot 500 gram per dag. Dit geeft al aan dat de situatie per regio enorm kan verschillen.
Wat betekent dat voor jou?
Het Voedingscentrum heeft hun adviezen naast die uit het nieuwe EAT-Lancet-rapport gelegd en gekeken wat de overeenkomsten en verschillen zijn. Zowel de Schijf van Vijf als EAT-Lancet adviseert meer plantaardig te eten en minder bewerkt voedsel en ook te matigen met zout en suiker . De Schijf van Vijf adviseert ook al langer om meer plantaardige eiwitten (zoals bonen en noten) te eten.
Maar er is één cruciaal verschil. Volgens het Voedingscentrum sluit de Schijf van Vijf meer aan bij hoe Nederlanders gewend zijn te eten. Er is met name meer ruimte voor meer kaas en andere zuivel dan het EAT-Lancet advies.
Gebrek aan calcium dreigt
Nederlandse WUR-wetenschappers onderzochten in 2024 de effecten van een Nederlandse versie van het eerste EAT-Lancet dieet en vergeleken met een dieet volgens de Schijf van Vijf. Wat blijkt? Het EAT-Lancet model (gebaseerd op die lagere zuivelinname) leidt in de Nederlandse context tot een lagere inname van vitamine B2, B6, B12 en een tekort aan calcium. De resultaten zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nutrients.
Zuivel, onmisbare pijler van het Nederlandse dieet
De voedingsstoffen waar het EAT-model op tekortschiet (calcium, B2, B12) zijn precies de stoffen waarvoor zuivel in Nederland de hoofdleverancier is.
Kijk maar mee:
- Hoofdleverancier: Zuivel (melk en kaas) levert gemiddeld de grootste bijdrage aan onze dagelijkse inname van calcium en vitamine B2 en B12.
- Cruciale bron: Daarnaast is zuivel voor veel mensen een belangrijke bron van hoogwaardige eiwitten, fosfor, zink en vitamine A.
Het Voedingscentrum adviseert volwassenen niet voor niets om dagelijks 400 tot 600 gram melkproducten te nemen. Dat is een stuk hoger dan het EAT-gemiddelde, en dat is een bewuste keuze om de Nederlandse bevolking gezond te houden.
Zuivel belangrijk voor gezond en duurzaam eetpatroon
Het EAT-Lancet 2.0 rapport roept op tot gezonde, duurzame en eerlijke voeding. De Nederlandse Schijf van Vijf is in feite de lokaal geoptimaliseerde, realistische en wetenschappelijk onderbouwde versie van het ‘Planetary Health Diet’. Het omarmt het doel van ‘meer plantaardig’, maar balanceert dit met de noodzaak van voldoende zuivel om onze gezondheid te garanderen.
Dat glas melk, die kom yoghurt of die vertrouwde boterham met kaas is dus veel meer dan alleen lekker. Het is een betaalbare en makkelijke manier om essentiële voedingsstoffen binnen te krijgen. Het is een onmisbare pijler voor een gezond én duurzaam Nederland.
